Een goed jaarplan in vier stappen

Een goed jaarplan geeft richting aan je organisatie, team of afdeling. Het helpt je om strategische ambities te vertalen naar concrete doelen, prioriteiten en acties voor het komende jaar.

Toch blijkt dat veel jaarplannen na de eerste maanden nauwelijks nog worden gebruikt. Ze zijn te uitgebreid, bevatten te veel prioriteiten of worden niet actief gevolgd. Een effectief jaarplan is daarom meer dan een document. Het is een praktisch stuurinstrument waarmee je gedurende het jaar de keuzes maakt, voortgang bewaakt en tijdig bijstuurt.

Maar hoe maak je een goed jaarplan? Op deze pagina lees je wat een jaarplan is, waarom veel jaarplannen mislukken. Vervolgens laten we zien hoe je in vier stappen een concreet en uitvoerbaar jaarplan opstelt met OGSM.

Ontvang onze gratis jaarplangids!

Meer weten over het opstellen van een jaarplan?

Wat is een jaarplan?

Een jaarplan beschrijft wat een organisatie, afdeling of team in het komende jaar wil bereiken en hoe zij dat gaat doen. Het is:

Een vertaling van de langetermijnstrategie naar concrete prioriteiten, acties en meetbare resultaten voor één jaar.

Niet alleen een overzicht van activiteiten. Het helpt om keuzes te maken, mensen op één lijn te brengen en gedurende het jaar gericht bij te sturen.

Compact en praktisch. Het bevat alleen wat nodig is om de strategie uit te voeren. iedereen moet in één oogopslag kunnen begrijpen waar de organisatie naartoe werkt, wat hun bijdrage is en hoe succes wordt gemeten.

Waarom is een jaarplan belangrijk?

Een jaarplan is belangrijk omdat het de brug vormt tussen strategie en dagelijkse uitvoering. Zonder een goed jaarplan blijft strategie namelijk een papieren werkelijkheid. Hieronder een overzicht van de belangrijkste redenen waarom een jaarplan belangrijk is:

Het geeft richting. Een jaarplan maakt duidelijk wat het team in het komende jaar wil bereiken en welke keuzes daarbij centraal staan. Daardoor bepaalt het team zelf de koers, in plaats van zich te laten leiden door de waan van de dag.

Het maakt strategie concreet. Door indicatoren en acties op te nemen, wordt duidelijk wat er daadwerkelijk moet gebeuren om de ambitie dichterbij te brengen. Acties worden niet willekeurig gekozen, maar moeten bijdragen aan de ambitie en de strategische keuzes.

Het helpt focus aan te brengen. Een goed plan dwingt tot het maken van keuzes. Daardoor ontstaat niet alleen duidelijkheid over wat je wél doet, maar ook over wat je bewust níet doet. Dat voorkomt versnippering van tijd en middelen.

Het ondersteunt de uitvoering. Tijdens het jaar wordt de voortgang van acties, indicatoren en strategische keuzes regelmatig besproken. Hierdoor blijft het plan niet in een la liggen, maar wordt het een actief stuurinstrument.

Het maakt leren en bijsturen mogelijk. Omdat de werkelijkheid voortdurend verandert, is een jaarplan een levend document. Door resultaten te evalueren en aannames te toetsen, kan het team het plan aanpassen aan nieuwe inzichten en ontwikkelingen.

Een goed jaarplan in vier stappen

Een effectief jaarplan is dus compact en praktisch. Het is geen statisch document dat je één keer per jaar opstelt en vervolgens uitvoert. Een jaarplan is juist een levend plan dat gedurende het jaar actief wordt gemonitord en bijgestuurd.

Precies daarvoor is OGSM ontwikkeld. OGSM is een praktische methode om een overzichtelijk en uitvoerbaar jaarplan op te stellen. Met OGSM breng je op één pagina samen wat je wilt bereiken, welke keuzes je maakt en welke acties daarvoor nodig zijn. Zo ontstaat een compact jaarplan dat niet in de la verdwijnt, maar gedurende het hele jaar als stuurinstrument wordt gebruikt. We leggen hieronder in vier stappen uit hoe je met OGSM een goed jaarplan opstelt:

Stap 0

Voorbereiding

Een goed begin is het halve werk. Tijdens het voorbereiden van je plan geef je antwoord op de volgende vragen:

Wie is de eigenaar van het plan en voor welk team is het jaarplan bedoeld?

De OGSM-eigenaar is verantwoordelijk voor de resultaten en daarom ook voor de inhoud van het plan. Het team bestaat uit de mensen die het plan uiteindelijk uitvoeren en sturen op de resultaten.

Wat zijn de eisen en wensen die we stellen aan de inhoud van het jaarplan?

De essentie van elk goed plan is: kiezen. Hoe maak je straks de juiste keuzes? De eisen en wensen helpen je hierbij. Eisen zijn keihard: het zijn punten waaraan je plan aan móet voldoen. Ideeën die niet voldoen aan de eisen, vallen per definitie af. De wensen gebruik je om uit alle goede ideeën de beste te kiezen.

Wat zijn de uitdagingen waarop ons jaarplanplan antwoord moet geven?

Denk na over de uitdagingen die je tijdens de looptijd van het plan tegen gaat komen. Waar moet ons jaarplan eigenlijk antwoord op geven? Uitdagingen hebben altijd te maken met de omgeving (extern: kansen en bedreigingen) of met het team of de organisatie (intern: krachten en kwetsbaarheden).

Formuleer de uitdagingen altijd als vraag. Begin bijvoorbeeld met ‘Hoe kunnen we…’ of ‘Hoe kan ik…’, zo prikkel je in de volgende fase de creativiteit van jezelf en het team om te zoeken naar antwoorden.

Waarschijnlijk kun je veel uitdagingen benoemen, maar focus je op de belangrijkste. Selecteer daarom maximaal vijf uitdagingen.

tip

De verleiding is groot om direct naar stap 1 te gaan. Maar een goede voorbereiding maakt het opstellen van je jaarplan met OGSM straks veel eenvoudiger.

Stap 1

Een inspirerende ambitie formuleren

Een goed jaarplan begint met een duidelijke ambitie. Die ambitie kijkt verder dan één jaar. Waar wil je als team of organisatie naartoe? Het vormt de stip op de horizon en geeft richting aan alle keuzes die je in het jaarplan maakt.

Juist doordat de ambitie meerjarig is, helpt ze om keuzes te maken in het jaarplan. Je bepaalt niet alleen wat je dit jaar wilt bereiken, maar vooral welke resultaten je dit jaar nodig hebt om de ambitie stap voor stap dichterbij te brengen.

Begin daarom met het bepalen van de horizon: wanneer wil je de ambitie hebben gerealiseerd? Beschrijf vervolgens niet alleen wat je wilt bereiken, maar ook hoe je dat in grote lijnen gaat doen. Een handige vuistregel hiervoor is de ‘doel door doen‘ formulering.

Voorbeeld

Over 5 jaar is Sunergie een succesvol internationaal opererend bedrijf door meer rendement te halen uit zonnepanelen voor consument en klimaat.

Stap 2

Doelstellingen bepalen

De doelstellingen maken de ambitie concreet en meetbaar. Vraag jezelf af: waaraan zien we dat we onze ambitie hebben gerealiseerd? En formuleer vervolgens een beperkt aantal concrete en meetbare doelstellingen.

Deze doelstellingen veranderen niet ieder jaar, maar geven meerdere jaren richting aan de keuzes die je maakt. Op deze manier zijn de doelstellingen eigenlijk een kwantitatieve vertaling van de ambitie.

Stap 3

Strategische keuzes maken

Hoog tijd om de route te bepalen! Welke keuzes moet je maken om de ambitie en doelstellingen die je hebt opgesteld te realiseren?

Dat doe je in twee stappen: ideeën genereren en keuzes maken. Hierin ligt de uitdaging om op veel ideeën te komen. Het bedenken van Een goed jaarplan bevat niet alles wat je zou kunnen doen. Juist door een beperkt aantal strategische keuzes te maken, ontstaat focus. Deze keuzes bepalen waar je de komende jaren bewust op inzet én wat je juist niet doet.

Vraag jezelf daarom af:

Welke keuzes hebben de grootste impact op onze ambitie?

Waarin willen we ons onderscheiden?

Welke activiteiten dragen onvoldoende bij en stoppen we?

Beperk je tot maximaal vijf strategische keuzes. Beschrijf per keuze niet alleen wat je wilt bereiken, maar ook hoe je dat gaat doen.

Stap 4

Het jaarplan concreet maken met maatregelen

In deze stap wordt de meerjarige koers concreet voor het komende jaar. Per strategische keuze bepaal je welke resultaten je dit jaar wilt zien en welke acties nodig zijn om die resultaten te bereiken. Zo ontstaat het daadwerkelijke jaarplan: een overzicht van indicatoren, acties, eigenaren en deadlines waarmee je gedurende het jaar kunt sturen.

Indicatoren

Indicatoren laten zien of een strategische keuze het gewenste effect heeft en of je op koers ligt. Formuleer per strategische keuze een beperkt aantal indicatoren.

Bepaal voor iedere indicator:

wat je meet

welke waarde je wilt bereiken

wanneer je die waarde wilt bereiken

Kies alleen indicatoren die helpen om besluiten te nemen en bij te sturen. Een indicator die niets zegt over de voortgang, voegt weinig toe.

Acties

Acties beschrijven wat je dit jaar concreet gaat doen om de strategische keuzes uit te voeren. Kies alleen acties die aantoonbaar bijdragen aan het gewenste resultaat.

Maak iedere actie concreet door vast te leggen:

wat er moet gebeuren;

waarom de actie nodig is;

wie de eigenaar is;

wanneer de actie gereed moet zijn.

Beperk het aantal acties. Een goed jaarplan is geen volledige actielijst, maar een scherpe selectie van wat dit jaar echt nodig is.

Zelf aan de slag met je jaarplan?

Wil je direct beginnen met het opstellen van je jaarplan? Download onze gratis jaarplangids en OGSM-template. De gids helpt je stap voor stap door het proces. Met het template vertaal je jouw ambitie vervolgens naar concrete doelen, strategische keuzes en acties op één pagina.

Download de gratis jaarplangids

In de jaarplangids ontdek je:

welke onderdelen in een goed jaarplan horen;
hoe je scherpe prioriteiten stelt;
hoe je doelen concreet en meetbaar maakt;
hoe je draagvlak en eigenaarschap creëert;
hoe je voorkomt dat je jaarplan na een paar maanden verdwijnt.

Download hier de jaarplangids!

Download het OGSM-template

Gebruik het OGSM-template om je jaarplan overzichtelijk uit te werken. Je brengt hierin de vier OGSM onderdelen Objective (ambitie), Goals (doelstellingen), Strategies (strategische keuzes) en Measures (maatregelen) samen:

Objective: waar wil je naartoe?
Goals: welke meetbare resultaten wil je behalen?
Strategies: welke keuzes maak je om die doelen te bereiken?
Measures: welke acties, KPI’s en verantwoordelijkheden horen daarbij?

Hulp nodig bij het maken van je jaarplan?

Wil je meer begeleiding bij het opstellen van een concreet en uitvoerbaar jaarplan? Sluit dan aan bij een van onze (gratis) webinars of neem contact met ons op voor persoonlijk advies.

Onze webinars

In onze webinars laten we zien hoe je met OGSM van ambitie naar een helder jaarplan komt. Je krijgt praktische uitleg, voorbeelden en handvatten die je direct kunt toepassen binnen je organisatie of team.

Klik hier voor meer info over onze webinars!

bespreek jouw jaarplan met ons

Loop je vast bij het bepalen van prioriteiten, het formuleren van meetbare doelen of het creëren van draagvlak? We denken graag met je mee over een aanpak die past bij jouw organisatie. .

Neem contact met ons op!

Laten we kennismaken!

Een goed jaarplan is meer dan een document. Het vraagt om scherpe keuzes, duidelijke doelen en een aanpak die ook in de praktijk werkt. Bij OGSM Leaders helpen we organisaties al jarenlang om strategie te vertalen naar concrete resultaten. Of je nu zelf aan de slag wilt met onze templates en webinars of behoefte hebt aan begeleiding: we denken graag met je mee.

Onze directeur

Gabriella Monasso

Directeur OGSM Leaders

+31 6 15 64 82 18

Strateeg | Expert in strategie-uitvoering | OGSM-expert

“Strategie krijgt pas waarde als mensen er echt naar handelen. Daarom help ik leiders en teams om strategie te vertalen naar heldere keuzes, eigenaarschap en een ritme van doen, leren en bijsturen. Met nieuwsgierigheid, scherpte en pragmatisme maak ik complexe vraagstukken overzichtelijk en breng ik mensen in beweging. Zo wordt strategie geen plan op papier, maar een gezamenlijke route die richting geeft aan de dagelijkse praktijk.”